Ta strona używa plików Cookies. Są one potrzebne do poprawnego działania strony. W dowolnej chwili możesz je zablokować w ustawieniach Twojej przeglądarki.

 
 

Informacje

 

Ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy wiąże się zawsze z koniecznością poniesienia przez jego kontrahentów pewnych strat majątkowych. Upadłość jako forma generalnej egzekucji służy równomiernemu zaspokojeniu wierzycieli dłużnika i polega zasadniczo na jak najszybszym zlikwidowaniu majątku upadłego. Prawo upadłościowe wyposaża w tym celu syndyka masy upadłości w szereg instrumentów pozwalających na sprawną sprzedaż ruchomości i nieruchomości upadłego. Co więcej, gdy istnieje taka możliwość, syndyk jest uprawniony do sprzedania w całości przedsiębiorstwa, którego zarząd objął na mocy postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Mniej znane jest trzecie rozwiązanie, sprowadzające się do możliwości zawarcia przez upadłego układu ze swoimi wierzycielami. Jest to samodzielna instytucja Prawa upadłościowego, regulowana w rozdziale VII tego aktu i niezależna od przepisów Prawa o postępowaniu układowym. Ustawodawca słusznie zauważył, iż w pewnych przypadkach postępowanie sanacyjne prowadzące do uratowania bytu prawnego i faktycznego upadłego przedsiębiorcy jest korzystne nie tylko dla dłużnika, ale przynosi również wymierne korzyści jego wierzycielom. Układ może więc pozwolić upadłemu na kontynuowanie działalności gospodarczej, gwarantując jednocześnie częściowe zaspokojenie należności jego wierzycieli. W pewnych przypadkach rozwiązanie takie jest rozsądniejsze dla wierzycieli, gdyż mogą oni swoje straty z przeszłości pokryć z zysku uzyskiwanego z kolejnych kontraktów zawieranych z dłużnikiem układowym. Możliwość taka jest wykluczona w normalnym postępowaniu upadłościowym, gdyż zasadniczo wiąże się ono z likwidacją działalności upadłego.

Kto jest uprawniony do wystąpienia o układ?

Prawo upadłościowe nie pozostawia żadnych wątpliwości w odpowiedzi na pytanie o podmioty, które są uprawnione do wystąpienia z propozycją zawarcia układu w ramach upadłości. Legitymowany jest wyłącznie upadły, zaś w przypadku osób prawnych wniosek powinny zgłosić ich organy. Z wnioskiem nie może natomiast występować syndyk, ani żaden z wierzycieli upadłego. Dodatkowo Prawo upadłościowe obligatoryjnie wyklucza dopuszczalność zawarcia układu przez osobę która się ukrywa, albo została prawomocnie skazana za przestępstwo na szkodę wierzycieli, pozostające w związku z upadłością. W przypadku mniej drastycznych naruszeń prawa czy porządku społecznego, uznaniu sędziego komisarza pozostawiono dopuszczenie upadłego do skorzystania z dobrodziejstw układu. Zgodnie bowiem z art. 178 Prawa upadłościowego, sędzia komisarz po wysłuchaniu syndyka oraz członków rady wierzycieli może odmówić dopuszczenia do zawarcia układu takiego upadłego, który w ciągu ostatnich pięciu lat miał już ogłoszoną upadłość, ewentualnie poprzednio zawarł układ z wierzycielami. Sędzia jest uprawniony do odmowy również wówczas, gdy upadły nie prowadził prawidłowo księgowości, nie zgłosił w wymaganym terminie wniosku o ogłoszenie upadłości albo odmówił współdziałania przy ustalaniu stanu majątkowego masy upadłości.

Kto uczestniczy w układzie?

Wierzyciele w postępowaniu upadłościowym są zawsze dzieleni na dwie kategorie: wierzycieli uprzywilejowanych, oraz nieuprzywilejowanych. Skutki takiego podziału są dostrzegalne również w przypadkach dążenia do zawarcia układu w upadłości. Redukcją wynikającą z układu mogą być objęte jedynie należności należące do wierzycieli nieuprzywilejowanych. Pozostali wierzyciele, do których należą w większości przypadków banki i Skarb Państwa, dysponując uprzywilejowaną pozycją w całym postępowaniu upadłościowym, z mocy prawa nie uczestniczą w układzie. Jeżeli upadły dąży do zawarcia układu, to w pierwszej kolejności, musi zabezpieczyć zaspokojenie tych wierzytelności w całości jeszcze przed dopuszczeniem przez sędziego-komisarza do wszczęcia samej procedury układowej.

Sprecyzowanie pojęć wierzytelności uprzywilejowanej i nieuprzywilejowanej następuje w art. 204 Prawa upadłościowego, który normuje problem podziału funduszy masy upadłości. W świetle tego przepisu uprzywilejowany charakter mają następujące wierzytelności: należności za pracę i renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, należności Skarbu Państwa z tytułu zobowiązań podatkowych i innych danin publicznych, należności ZUS z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych, należności zabezpieczone hipoteką lub zastawem oraz koszty pogrzebu i ostatniej choroby upadłego zmarłego na sześć miesięcy przed datą ogłoszenia upadłości. Dodatkowo wspomnieć tutaj należy o wierzytelnościach przysługujących do masy upadłości, czyli takich, które powstały po ogłoszeniu upadłości przez sąd. W kategorii tej znajdują się przede wszystkim długi powstałe z czynności syndyka, koszty postępowania upadłościowego, wydatki związane z dotychczasową likwidacją majątku masy upadłości, oraz należności z umów wzajemnych zawartych przed ogłoszeniem upadłości, jeżeli zostały przez syndyka przejęte do dalszego wykonania po ogłoszeniu upadłości.Wszystkie inne wierzytelności mają charakter nieuprzywilejowany, co oznacza, iż w toku postępowania upadłościowego mogą być zaspokojone dopiero po uprzednim spłaceniu wierzytelności uprzywilejowanych. Kategoria ta jest najszersza, obejmując należności z umów zawartych w normalnym obrocie, wynikające z typowej działalności upadłego przedsiębiorcy. Tutaj znajdą się wierzytelności wynikające z zawartych przez upadłego umów sprzedaży, najmu, dzierżawy czy leasingu, chyba że były zabezpieczone za pomocą zastawu lub hipoteki.

Kiedy można żądać wszczęcia postępowania upadłościowego?

Postępowanie upadłościowe ma na celu likwidację działalności dłużnika, będącego przedsiębiorcą w sytuacji, gdy:

Kto może żądać wszczęcia postępowania upadłościowego?

Podmiotami uprawnionymi do zgłoszenia wniosku w kwestii upadłości są:

Sankcje za niedopełnienie tego obowiązku są dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, wymienione osoby ponoszą odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wierzycielowi przez opóźnienie, chyba że nie ponoszą winy. Po drugie, mogą one zostać pozbawione na okres od dwóch do pięciu lat prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek lub pełnienia funkcji reprezentanta przedsiębiorcy, członka rady nadzorczej oraz komisji rewizyjnej w spółce akcyjnej, spółce z o.o. lub w spółdzielni. Wyżej wskazany termin nie biegnie, jeżeli przedsiębiorca złożył podanie o otwarcie postępowania układowego.

Gdzie złożyć wniosek?

Wniosek o ogłoszenie upadłości składa się w sądzie rejonowym - wydziale gospodarczym tego okręgu, w którym znajduje się zakład główny przedsiębiorstwa dłużnika.

Kiedy zostaje ogłoszona upadłość?

Postępowanie związane z ogłoszeniem upadłości jest to pierwsze stadium postępowania upadłościowego. Sąd winien rozpatrzyć wniosek o otwarcie postępowania upadłościowego w ciągu miesiąca od jego złożenia wysłuchując w miarę potrzeby wspólników, reprezentantów spółki bądź likwidatorów, którzy nie zgłaszali tego wniosku.

Sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek dłużnika oczywiście nie wystarcza nawet na zaspokojenie kosztów postępowania. Jeszcze przed rozstrzygnięciem wniosku sad może na żądanie wierzyciela wydać zarządzenie tymczasowe celem zabezpieczenia majątku dłużnika.

Uwzględniając wniosek sąd wydaje postanowienie, w którym określi dokładnie:

Ogłoszenia upadłości wiąże się z następującymi skutkami

Upadły obowiązany jest wskazać i wydać syndykowi cały swój majątek oraz księgi handlowe i inne dokumenty. Jeżeli upadły ukrywa się lub ukrywa majątek sąd może zastosować w stosunku do niego odpowiednie środki przymusu.Upadły traci z mocy prawa zarząd i możność korzystania i rozporządzania swym majątkiem (również nabytym w toku postępowania). Stanowi on masę upadłości.Zobowiązania pieniężne upadłego, których termin płatności jeszcze nie nastąpił stają się płatne z dniem ogłoszenia upadłości. Zobowiązania majątkowe niepieniężne zmieniają się na pieniężne i również stają się płatne z tym dniem.

Jaki jest przebieg właściwego postępowania upadłościowego?

Toczy się ono po wydaniu postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Jego celem jest likwidacja majątku masy upadłości i dokonania podziału uzyskanych w ten sposób funduszy pomiędzy wierzycieli. Postępowanie to składa się z następujących etapów:

Ustalenie masy upadłości (wierzyciele mogą uzyskać z niej zaspokojenie swych roszczeń), zabezpieczenie, inwentaryzacja i zarząd majątkiem oraz spieniężenie go, zgłaszanie i ustalanie wierzytelności, podział funduszów masy upadłości, zakończenie postępowania upadłościowego.

Co to jest rada wierzycieli i zgromadzenie wierzycieli?

Charakterystycznymi instytucjami postępowania upadłościowego są rada wierzycieli i zgromadzenie wierzycieli:

Rada wierzycieli: ustanawiana przez sędziego-komisarza gdy uzna to za potrzebne lub na wniosek wierzycieli mających przynajmniej 15 ogólnej sumy wierzytelności. Rada służy pomocą syndykowi, kontroluje jego czynności, udziela zezwolenia na czynności, które mogą być dokonane wyłącznie za zezwoleniem (np. na prowadzenie przedsiębiorstwa dłużej niż 3 miesiące lub zaciąganie pożyczek). Posiedzenia zwołuje syndyk. Uchwały zapadają większością głosów.Zgromadzenie wierzycieli: mogą w nim uczestniczyć z prawem głosu wierzyciele, których wierzytelności zostały uznane. Zwołuje je sędzia-komisarz przez obwieszczenie, gdy uzna to za potrzebne, w przypadkach prawem wskazanych lub na wniosek 23 wierzycieli mających łącznie przynajmniej 13 ogólnej sumy wierzytelności. Zasadniczo uchwały zgromadzenia zapadają większością głosów wierzycieli, mających w sumie przynajmniej 15 ogólnej sumy wierzytelności.

Co wchodzi w skład masy upadłości a co może być z niej wyłączone?

W skład masy upadłości wchodzi cały majątek, który należał do upadłego w dniu ogłoszenia upadłości, a także majątek nabyty przez upadłego w toku postępowania.

Nie należy do mienia upadłości mienie, które

Syndyk obejmuje z mocy prawa majątek upadłego, zarządza nim i przeprowadza jego likwidację. Syndyk może opieczętować majątek upadłego, a w terminie nie przekraczającym miesiąca winien sporządzić inwentarz majątku masy upadłości i dokonać jego oszacowania. Likwidacja następuje przez sprzedaż ruchomości i nieruchomości oraz ściąganie wierzytelności upadłego a także przez realizowanie innych praw majątkowych wchodzących w skład masy upadłości.

Jak wierzyciel powinien zgłosić swoją wierzytelność?

Każdy wierzyciel upadłego, który chce uczestniczyć w czynnościach postępowania winien w terminie oznaczonym w postanowieniu zgłosić na piśmie sędziemu-komisarzowi swoją wierzytelność, chociażby była zabezpieczona zastawem lub hipoteką. Do pisma winny być dołączone dokumenty usprawiedliwiające zgłoszenie (wzór zgłoszenia wierzytelności w załącznikach). Po upływie terminu do zgłaszania wierzytelności syndyk sporządza projekt listy wierzytelności, który składa sędziemu-komisarzowi. Tak ustaloną listę wierzytelności każdy zainteresowany może przeglądać w sekretariacie sądu. W ciągu dwóch tygodni można zgłosić do sądu sprzeciw (składamy go tak samo jak inne pisma): co do uznania wierzytelności - każdy wierzyciel, który zgłosił skutecznie swą wierzytelność, co do odmowy uznania wierzytelności - ten, komu odmówiono uznania zgłoszonej wierzytelności. W tym samym terminie sprzeciw służy syndykowi i upadłemu.

Jak odwołać się od sporządzonego planu podziału?

Etap podziału funduszów masy upadłości wszczyna syndyk sporządzając projekt planu podziału (czyli plan tego, jak podzielona ma być masa upadłości). Następnie przedkłada go sędziemu-komisarzowi, który może wprowadzić poprawki bądź go uzupełnić. Plan podziału jest wykładany w sekretariacie, o czym ogłasza się przez obwieszczenie, gdzie można go przeglądać. O fakcie tym syndyk, upadły i wierzyciele winni być powiadomieni.

W ciągu dwóch tygodni mogą oni wnieść zarzuty przeciwko planowi do sędziego-komisarza. Na jego postanowienie w tym względzie służy zażalenie do sądu prowadzącego sprawę. Na postanowienie tego sądu można wnieść z kolei zażalenie do sądu II instancji.

Następnie sędzia-komisarz zatwierdza plan (w razie potrzeby nanosząc poprawki), który winien zostać wykonany.

Pamiętaj że

W postępowaniu upadłościowym, nawet wszczętym przez wierzycieli, istnieje możliwość zawarcia układu z wierzycielami, co ma na celu zapobiegnięcie likwidacji przedsiębiorstwa. Upadły musi w tym celu, po ustaleniu listy wierzytelności, złożyć odpowiednie podanie.W skład masy upadłości osoby pozostającej w związku małżeńskim wchodzą rzeczy ruchome, znajdujące się we wspólnym władaniu małżonków.

Do masy upadłości wchodzi także majątek wspólny małżonków nie tylko wtedy, gdy małżonkowie żyją we wspólności ustawowej, lecz także, gdy posiadają majątek wspólny w wyniku umowy majątkowej małżeńskiej Możliwości wyłączenia z masy ma również małżonek upadłego. Może on żądać wyłączenia rzeczy zaliczonej do masy, jeżeli stanowią one jego majątek odrębny. Może także żądać wyłączenia rzeczy zaliczonych do masy, gdy, stosownie do przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, istnieją podstawy do ograniczenia odpowiedzialności z majątku wspólnego. Sąd może bowiem ograniczyć lub wyłączyć możliwość zaspokojenia się z majątku wspólnego przez wierzyciela, którego dłużnikiem jest tylko jeden z małżonków, jeżeli, ze względu na charakter wierzytelności albo stopień przyczynienia się małżonka będącego dłużnikiem do powstania majątku wspólnego - zaspokojenie z majątku wspólnego byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Ani ogłoszenie upadłości, ani też zgłoszenie wierzytelności nie stanowi samo przez się przeszkody do możliwości przeniesienia wierzytelności w drodze przelewu lub indosu. Nabywca zgłasza wtedy wierzytelność jako swoją.